Co możesz zrobić dla siebie i środowiska? Zmodernizuj swój budynek.

    Ciepło w naszych domach jest niezbędne, podobnie jak woda czy energia elektryczna. Trudno jest bowiem przeceniać komfort przebywania we właściwie ogrzanym pomieszczeniu. Za komfort ten przychodzi nam jednak zapłacić, a obserwując sytuację na rynku paliw i energii, płacić coraz więcej. Wysokie koszty ogrzewania są także wynikiem nadmiernego zużycia energii.
Energia do ogrzewania budynków jest najczęściej dostarczana w postaci paliw (węgiel, gaz ziemny, olej opałowy, drewno itd.), które spalane w domowych kotłowniach lub piecach dostarczają potrzebnego ciepła, a także z sieci cieplnej lub rzadziej z energetycznej (w przypadku ogrzewania elektrycznego). Ostatnio coraz częściej spotkać można także systemy wykorzystujące tzw. energię odnawialną, w tym m.in. energię słoneczną, ciepło gruntu (pompy ciepła) czy energię wód geotermalnych. Jednak z uwagi na duży koszt urządzeń oraz specyficzne wymagania co do warunków naturalnych, systemy te nie są mocno rozpowszechnione.

    Na część czynników, od których zależy zużycie ciepła nie mamy żadnego wpływu, jednak warto o nich wiedzieć. Przede wszystkim należy do nich położenie geograficzne naszego domu. Polska bowiem podzielona jest na 5 stref klimatycznych z uwagi na temperatury zewnętrzne w okresie zimowym. Najzimniej jest w V strefie, tj. na południu w Zakopanem i na północnym-wschodzie (Ełk, Suwałki), natomiast najcieplej jest w strefie I na północnym-zachodzie w pasie od Gdańska do Myśliborza, który leży pomiędzy Szczecinem a Gorzowem Wielkopolskim. Rejon Górnego Śląska leży w III, największej strefie klimatycznej, dla której zewnętrzna temperatura obliczeniowa wynosi 20oC poniżej zera. Kolejną sprawą jest usytuowanie budynku. Budynek w centrum miasta zużyje mniej energii niż taki sam budynek usytuowany na otwartej przestrzeni lub wzniesieniu. O ile trudno sobie wyobrazić aby wszyscy przeprowadzili się nad morze czy budowali domy w centrach miast, to istnieją czynniki, które powodują duże zużycie energii na ogrzewanie, a które to przyczyny możemy w dużym stopniu ograniczyć.

Pierwszą, główną przyczyną są nadmierne straty ciepła.

Większość budynków nie posiada bowiem dostatecznej izolacji termicznej. W uproszczeniu możemy przyjąć, że ochrona cieplna budynków wybudowanych przed 1981 r. jest słaba, przeciętna w budynkach z lat 1982 – 1990, dobra w budynkach powstałych w latach 1991 – 1994 i w końcu bardzo dobra w budynkach zbudowanych po 1995 r. Jeśli zatem mieszkamy w budynku starym lub budynku o niskiej izolacyjności cieplnej, należałoby się zastanowić nad ociepleniem ścian, dachu i podłóg. Duże straty ciepła powodują także okna, które na ogół są nieszczelne i niskiej jakości.
    Drugą ważną przyczyną dużego zużycia paliw i energii, a tym samym wysokich kosztów za ogrzewanie jest niska sprawność instalacji grzewczej. Wynika to przede wszystkim z niskiej sprawności samego źródła ciepła (kotła), ale także ze złego stanu technicznego instalacji wewnętrznej, która zwykle jest rozregulowana, a rury źle izolowane i podobnie jak grzejniki zarośnięte osadami stałymi. Ponadto brak jest możliwości łatwej regulacji i dostosowania zapotrzebowania ciepła do zmieniających się warunków pogodowych (automatyka kotła) i potrzeb cieplnych w poszczególnych pomieszczeniach (przygrzejnikowe zawory termostatyczne). Sprawność domowej instalacji grzewczej można podzielić na 4 główne składniki. Pierwszym jest sprawność samego źródła ciepła (kotła, pieca). Można przyjąć, że im starszy kocioł tym jego sprawność jest mniejsza, natomiast sprawność np. pieców ceramicznych (kaflowe) jest około o połowę mniejsza niż dla kotłów. Dalej jest sprawność przesyłania wytworzonego w źródle (kotle) ciepła do odbiorników (grzejniki). Jeżeli pomieszczenie ogrzewamy np. piecem ceramicznym strat przesyłu nie ma, gdyż źródło ciepła znajduję się w tym samym pomieszczeniu. W przeciwnym wypadku (np. kocioł w piwnicy) przesyłanie ciepła następuje za pomocą wody w przewodach (rurach). Brak izolacji rur oraz wieloletnia eksploatacja instalacji bez jej płukania z pewnością powodują obniżenie jej sprawności. Trzecim składnikiem jest sprawność wykorzystania ciepła, która związana jest m.in. z usytuowaniem grzejników w pomieszczeniu. Ostatnim elementem mocno wpływającym na całkowitą sprawność instalacji jest możliwość regulacji systemu grzewczego. Takie elementy jak przygrzejnikowe zawory termostatyczne w połączeniu z nowoczesnymi grzejnikami o małej bezwładności (szybko się wychładzają oraz szybko nagrzewają) oraz automatyka kotła (np. pogodowa) pozwalają nawet trzykrotnie zmniejszyć stratę regulacji w stosunku do instalacji starej.

Przykładowe porównanie, starej i nowej instalacji grzewczej pokazujące stopień wykorzystania paliwa rokrocznie „wkładanego” do kotła. Widać stąd, że np. użytkowanie niskosprawnego kotła powoduje 30% stratę paliwa. Jest to wartość typowa dla kotłów około 20 letnich, opalanych paliwem stałym, jednak nie oznacza to, że Twój kocioł musi mieć właśnie taką sprawność. Natomiast dla nowoczesnych kotłów strata ta wynosi od 10 do 20%. Wszystko to przekłada się oczywiście na zmniejszenie ilości zużytego paliwa, a więc na koszty eksploatacji, ale także, a może przede wszystkim na ilość wyemitowanych do powietrza spalin i w konsekwencji na zdrowie ludzi.

    Jak już wspominaliśmy do dwóch podstawowych potrzeb energetycznych w naszych domach należy ogrzewanie pomieszczeń oraz przygotowanie ciepłej wody. Istnieje wiele sposobów zaspokojenia tych potrzeb. Najpopularniejszym jest zastosowanie kotła dwufunkcyjnego, który służy jednocześnie do celów grzewczych jak i przygotowania ciepłej wody. Schemat takiego rozwiązania pokazuje rysunek obok. Pamiętaj, że na poprawę sprawności i obniżenie kosztów, wpływa dobrze zaprojektowany i funkcjonalnie dopasowany do wszystkich potrzeb układ.